Nasze serwisy


Nowości ze Świata
ProLine
Dziennik Internautów
Wprost
Jama Mastaha
PC World Komputer
Pogoda IMGW


Subskrypcja
Subskrybuj aktualne wydarzenia i nowości na stronach Serwisu Oławskiego.


Św. Świerad - Oławski Patron


Pierwszym znanym właścicielem Oławy był potężny możnowładca polski Piotr Włostowic, znany również jako Piotr Włast. Świadectwem tego stwierdzenia jest dokument wystawiony przez Bolesława Kędzierzawego z 1149 r. dla Klasztoru Św. Wincentego w podwrocławskim Ołbinie. Książe Bolesław zatwierdza tym dokumentem darowiznę Piotra Własta dla Ołbińskiego klasztoru. Wśród darowanych opactwu posiadłości figuruje również Oława. Przynależność naszego miasta do klasztoru Św. Wincentego potwierdzają jeszcze dwa dokumenty, wystawione przez papieży Celestyna III w 1193 r. i Innocentego III w 1206 r., kiedy to ks. Henryk Brodaty przejął nasze miasto w zamian za podwrocławską wieś Psie Pole. Kolejne dokumenty z lat 1282, 1291, 1309 potwierdzają że Oława była własnością książęcą.

Średniowieczna Oława słynęła na Śląsku z kultu Św. Świerada. Na istnienie tego kultu wskazuje dokument papieża Innocentego III z 1201 (12 VIII) w którym wymieniony jest kościół pod wezwaniem Św. Błażeja i Św. Świerada w Oławie. Z papieskiego dokumentu nie wynika jednak czy Oława miała dwa kościoły czy jeden. Większość badaczy uważa, że miasto nasze miało wówczas dwa kościoły - parafialny Św. Błażeja którego kult był wyrazem wpływów walońskich i kaplicę bądź niewielki kościółek znacznie wcześniej wystawiony pod wezwaniem św. Świerada (Sperada). Taki tok rozumowania potwierdza dokument z 1206 r., dotyczący zamiany Oławy na Psie Pole Oławy pomiędzy Henrykiem Brodaty a klasztorem ołbińskim. Z tego dokumentu wynika że miasto nasze miało dwie świątynie św. Błażeja i św. Świerada. Kościółek św. Świerada pełnił rolę kaplicy szpitalnej i położony był w pobliżu bramy wrocławskiej. Na dokumencie z 1206 r. opierają się wszyscy badacze przyjmujący istnienie w Oławie dwóch kościołów na pocz. XIII wieku. Nad kaplicą św. Świerada duchową opiekę roztaczali już od połowy XII wieku wrocławscy benedyktyni. Z dokumentów wydanych w 1303 i 1376 r. wiemy że w kościele szpitalnym św. Świerad posiadał ołtarz przy którym uprawiano nabożeństwa. Średniowieczne przekazy wyraźnie wskazują Oławę jako miejsce pobytu Świerada na przełomie X/XI wieku. To że w swoich misyjnych wędrówkach przebywał przez pewien czas w okolicach Oławy podnosi rangę naszego miasta i wyróżnia je z pośród innych miejscowości w Polsce. Dowodzi również wcześniejszego ugruntowania się religii chrześcijańskiej nad Odrą w miejscu gdzie dziw natury ujście zawleczone rzeki Oławy tworzy ciągnące się 27 km Śląskie Międzyrzecze. Ascetyczny ideał życia propagowany przez Świerada, znajdował uznanie wśród ludności okolic Oławy i całej kasztelani Ryczyńskiej i z pewnością przyciągnął miejscową ludność do nowej wówczas wiary.

Na sukces Świerada - Wszerada wpłynęło również to że był Polakiem i jako pierwszy Polak został kanonizowany już w 1083 roku. Istotnym dokumentem potwierdzającym żywą tradycję o pobycie św. Andrzeja Świerada w Oławie i jego okolicach jest dokument bpa Rudolfa z 1468 r. Wynika z niego również że ośrodkiem kultu św. Andrzeja Świerada na Śląsku była Oława. W 1429 r. wojska wojowniczych Husytów zniszczyły oławski szpital wraz z kościółkiem św. Świerada.

Na doszczętnie zniszczonym terenie oławski książę założył zwierzyniec i urządził staw. Być może był to późniejszy staw zamkowy (Schlossteich). Ołtarz św. Świerada został przeniesiony w 1468 roku przeniesiony do kościoła parafialnego św. Błażeja. Mówi o tym dokument z 1468 r. Biskup Rudolf przychylając się do prośby Jana Wynera - patrona ołtarza św. Świerada zezwolił na jego przeniesienie i wyraził zgodę aby altarzystą przy ołtarzu został Michał Blorok, notariusz wrocławskiej kurii biskupiej. Tak więc Jan Wyner zapoczątkował kult św. Świerada w oławskiej farze. Kult ten trwał do 1534 r., kiedy to odebrano katolikom kościół parafialny i urządzono w nim luterański zbór. Postępy reformacji zwalczającej kulty świętych położyły kres kultowi św. Świerada. Ciekawe jest to że Ołtarz przetrwał burzliwe czasy reformacji a także późniejsze stulecia. Został przeniesiony do zakrystii i wg Jungnitza znajdował się tam jeszcze na pocz. XX wieku. ( J. Jungnitz, St. Zoerad und das Hospital in Ohlau, s. 63)

Być może znajduje się w naszej świątyni do dzisiaj. Najstarszy żywot świętego Świerada napisany biskupa Pięciokościołów (Pecs na Węgrzech) trzydzieści lat po śmierci eremity, wyraźnie stwierdza, że Świerad pochodził z ziemi Polaków. Polskość Świerada potwierdza również żywot św. Stefana. Natomiast Jan Długosz lokalizuje pustelnię Świerada w ziemi krakowskiej w okolicach Czchowa nad Dunajcem. Miał tam przebywać wraz z Benedyktem w 998 r. i stamtąd udał się na Węgry. Również w brewiarzu śląskiej prowincji Zakonu Rycerzy z Czerwoną Gwiazdą, pochodzącym z około 1340 r., znajduje się pod datą 16 lipca żywot św. Świerada, ale i w nim nie ma żadnej informacji o Oławie. Pobyt św. Świerada w Oławie poświadcza jedynie dokument wrocławskiego biskupa Rudolfa z 1478 r., który mówi że "Święty Soehardus (Świerad) przez jakiś czas nad tym łez padole pędził swoje dni eremickiego żywota opodal miejscowości Oława i w jej okolicy ale kanonizowany został w Italii".

Dzisiaj nie jest istotne czy św. Świerad przebywał w okolicach Oławy, faktem jest natomiast, że istniał w naszym mieście jego kult. Kult ten wiązał się z polskością, gdyż był to pierwszy kanonizowany Polak. Ten polsko-węgiersko-słowacki eremita zasłużył dla wspólnego domu chrześcijańskiej Europy. Tradycja kultu św. Świerada spowita tajemniczością jego misji przenika dzieje naszego miasta. Dzisiaj Oława to znowu miasto polskie, a jego mieszkańcy w ogromnej większości są katolikami, tak jak dawniej średniowieczni mieszczanie. A może kult św. Świerada odrodzi się u progu XXI, a w oławskiej farze pod wezwaniem Matki Bożej Pocieszenia pojawi się znowu jego ołtarz.

Antoni Markiewicz

Główna strona